رونق و سود زياد ندارد ، و خريد و فروخت همهء آنان از داد و ستد يك بازرگان معتبر فزون‌تر نيست . به سخن ديگر گرچه در ازمير افزون بر صد سوداگر فرانسوى به كار اشتغال دارند امّا در طىّ سالهاى زياد يك حواله چهارصد هزار ليورى از فرانسه به نام آنان صادر نشده ، چه علاوه بر آن‌كه سرمايهء بعض آنان اندك است و از پانصد اكو تجاوز نمىكند ، در بيشتر مسائل توافق و اتّحاد نظر ندارند و غالبا از هم دورى مىجويند . به همين سبب هر چه زمان بيشتر مىگذرد از سود اندك آنان بيشتر كاسته مىشود ، عده‌شان نيز كاهش مىيابد ، و اگر بدين سان بگذرد كار بازرگانى فرانسويان بتحقيق نيك‌فرجام نخواهد بود . از قرائن چنان برمىآيد كه بر خلاف زمان حال در روزگاران گذشته ، بازرگانى فرانسويان روايى و رونق بسيار داشته و بازرگانان پروانسى سود سرشار به دست مىآورده‌اند ، و شگفت اين‌كه چرا در اين مدت مساعد كشورشان را از آن منافع عظيم و بادآورده برخوردار و گرانبار نكرده‌اند . از جملهء دوره‌هاى مساعد ، آغاز سال 1656 بود كه سيزده سال دوام يافت و در اين مدت سود بازرگانان از هشتاد درصد فزون‌تر بود . اساس بازرگانى غير منصفانه معمول در اين دوره مبتنى بر معاملات سكه‌هاى پنج‌سويى بود كه نه تنها بازرگانان بل كه افراد عادى دربارهء آن زبان به اعتراض گشوده بودند . تركها ارزش اين سكه را كه تىمين ( timmin ) « 4 » مىناميدند ده سو به حساب مىآوردند ، و هر پنج سو را معادل يك اكو مىشمردند ، و مدت زمانى بدين گونه محاسبه مىكردند . پس از سالى چند ارزش اكو به هفت سو و نيم ترقّى يافت ، و در معنى بهاى سو پايين آمد ، و چون تركها در داد و ستد جز اين سكّه را نمىپذيرفتند فرانسويان مقدار زيادى از اين سكه وارد كردند . زمانى دير نگذشت كه بازارهاى سراسر سرزمين عثمانى از اين سكه‌ها پر شد ، و چون بازرگانان فرانسوى در به دست آوردن اين سودهاى كلان و گزاف بىپرواتر و آزمندتر گشتند ، و طمع ديدهء بصيرتشان را كور كرد ، بدان سودها بسنده و خرسند نگشتند ، و وسايل ضرب سكه‌هاى كم عيار پنج سوئى را نخست در دمب ( dombes ) ، سپس در ارانژ ( orange ) ، و اوينيون ( avignon ) فراهم آوردند . در مناكو ( monaco ) و فلورانس ( florence )

--> ( 4 ) - تركها سكه‌هاى پنج‌سويى را كه در زمان شاردن رايج بود تى مين مىناميدند .